Egipski Szymański

26 Wrz

Muzyka Pawła Szymańskiego niesamowicie działa na wyobraźnię. Jest plastyczna, wielowymiarowa. Jak w Phylakterionie (ΦΥΛΑΚΤΗΡΙΟΝ) z 2011 r., który wykonano ostatnio na Warszawskiej Jesieni.

 

Otwiera go burza piaskowa – taki obraz ewokują odgłosy instrumentów perkusyjnych o nieokreślonej wysokości dźwięku, które wprowadzają słuchacza w środek utworu. Piasek podnosi się i wiruje, odsłaniając to, co było do tej pory zakryte przed naszymi oczami. Starożytna kultura, jej zaklęcia, tajemnice, misteria; życie, które zostało zapomniane i zasypane. Powraca teraz – w muzyce Pawła Szymańskiego. Chór a capella (Zespół Śpiewaków Miasta Katowice – Camerata Silesia pod dyrekcją Anny Szostak) wypowiada, wykrzykuje, wyśpiewuje staccato słowa i pojedyncze zgłoski z greki, których znaczenie nie jest dla nas jasne. Nasuwa się przy tym skojarzenie z antycznymi rzeźbami i inskrypcjami – okaleczonymi, niepełnymi lub zatartymi znakami, których nie możemy do końca odczytać. Szymański zastosował w Phylakterionie różne techniki wokalne i kompozytorskie, również tę bardzo dla siebie charakterystyczną – efekt echa, rozchodzenia się nut, jak kółek na wodzie, gdy wrzuci się kamień w jej toń.

W Phylakterionie dramatyczny efekt sięga zenitu, gdy wykrzyczane przez chórzystów zgłoski tworzą syczącą magmę, tak jakby jakieś głosy z przeszłości za wszelką cenę próbowały się przebić przez grube warstwy zapomnienia. „Usłysz nas” – zdają się domagać. Ale już wzmaga się wiatr, nadchodzi pustynna burza, piasek zasypuje wszystko na powrót, tym razem na zawsze.

Można ten utwór odbierać abstrakcyjnie, jego silna ekspresja domaga się jednak wyjaśnień. Otóż Phylakterion powstał pod wpływem konkretnego impulsu. Kanwą literacką stały się fragmenty inskrypcji zapisanych na ścianach wczesnochrześcijańskiej krypty grobowej, odkrytej przez polskich archeologów na granicy Egiptu i Sudanu. Wieki temu znajdowało się tam królestwo Nubii. Znaleziska zabezpieczono, ale sam teren uległ ponownemu zniszczeniu podczas powodzi. Odkryte miejsce (a także wiele innych stanowisk archeologicznych na terenie dawnej Nubii) zalały niedawno wody Nilu, spiętrzone za sprawą tamy w Hamdab, wybudowanej na rzece przez rząd Sudanu. Politycy świadomie doprowadzili do tej sytuacji, od pamiątek przeszłości ważniejsza była dla nich dostawa energii elektrycznej dla kraju.

Phylakterion pierwszy raz wykonano na festiwalu Wratislavia Cantans. W tym roku na Warszawskiej Jesieni (25 września), w niepokojącej atmosferze Kościoła Ewangelicko-Reformowanego, z wielkim czarnym krzyżem ustawionym w miejscu ołtarza.

 

Anna S. Dębowska

 

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Connecting to %s

%d blogerów lubi to: